Naar de inhoud

Frédéric Matty

Web, logiciels et culture numérique

Onbewoonbare woning: welk bewijs moet u verzamelen om de belastingdienst te overtuigen?

Een eigenaar laat door een gerechtsdeurwaarder vaststellen dat zijn dak na een storm is ingestort. De foto’s spreken boekdelen en de bouwkundige keuring bevestigt dat er gevaar dreigt.…

Propriétaire examinant des documents administratifs pour prouver l'inhabitabilité de sa maison auprès des services fiscaux

Een eigenaar laat door een gerechtsdeurwaarder vaststellen dat zijn dak na een storm is ingestort. De foto’s spreken boekdelen en uit het bouwkundig onderzoek blijkt dat er gevaar dreigt. Hij dient een verzoek in om vermindering van de onroerendezaakbelasting.

De reactie van de belastingdienst: de schade dateert van maart, de woning had van januari tot maart bewoond kunnen zijn en de onvrijwillige leegstand geldt dus niet voor het hele jaar. Dit soort afwijzingen, die niet zijn gebaseerd op de staat van de woning maar op de duur van de onbewoonbaarheid, brengt elk jaar eigenaren in de problemen die dachten een sterk dossier te hebben.

De werkelijke moeilijkheid zit niet in het materiële bewijs van de schade. Het gaat erom aan te tonen dat er sprake was van onvrijwillige leegstand gedurende een voldoende lange periode om de gevraagde vrijstelling of vermindering te rechtvaardigen.

Betwiste duur van de onbewoonbaarheid door de belastingdienst: hier draait de strijd om

De belastingdienst maakt onderscheid tussen twee situaties. Enerzijds is er een woning die op 1 januari van het belastingjaar onbewoonbaar is. Dat kan recht geven op een vermindering van de onroerendezaakbelasting, evenredig aan de periode waarin de woning leegstaat. Anderzijds is er een woning die in de loop van het jaar onbewoonbaar wordt. In dat geval gaat de vermindering pas in op de eerste dag van de maand na de schadegebeurtenis of de start van de werkzaamheden.

De valkuil is dat de controleur niet alleen naar foto’s van gescheurde muren kijkt. Hij controleert of de eigenaar kan bewijzen dat de woning minstens drie opeenvolgende maanden niet bewoonbaar of verhuurbaar was en dat de leegstand niet het gevolg was van een eigen keuze.

Afwijzingen komen vaak voor wanneer de eigenaar een gedateerd technisch rapport indient, maar geen bewijsstukken overlegt over de periode vóór of na de vaststelling. De belastingdienst beschouwt het ontbreken van informatie dan als een gebrek aan bewijs, niet als een bevestiging. Om te bewijzen dat een woning onbewoonbaar is, moet u een tijdlijn documenteren en niet alleen een momentopname van de staat van de woning geven.

Interieur van een vervallen woning met scheuren, waterschade en inspectiegereedschap om de onbewoonbaarheid vast te stellen

Bewijsstukken voor een onbewoonbare woning: welke documenten echt gewicht in de schaal leggen

Niet alle bewijsstukken wegen even zwaar. Een brief van de burgemeester waarin voor direct gevaar wordt gewaarschuwd, heeft meer waarde dan een verklaring op erewoord. Een proces-verbaal van een gerechtsdeurwaarder met foto’s waarop datum en tijd staan, weegt zwaarder dan een eenvoudig fotoalbum met opnamen van een telefoon.

De volgende stukken versterken een verzoek concreet:

  • Een besluit van de gemeente waarin de woning gevaarlijk of onhygiënisch wordt verklaard. Dit is voor de belastingdienst het moeilijkst te betwisten bewijs, omdat het afkomstig is van een overheidsinstantie.
  • Rekeningen voor energieverbruik (elektriciteit, gas) waaruit blijkt dat er meerdere maanden helemaal geen verbruik was, wat bevestigt dat de woning daadwerkelijk leegstond.
  • Een bouwkundig rapport of een proces-verbaal van een gerechtsdeurwaarder, met datum en een gedetailleerde beschrijving van de gebreken (ingestort dak, doorgezakte vloer, defecte elektrische installatie).
  • Offertes of facturen voor herstelwerkzaamheden, die de aard van de benodigde reparaties en de spreiding ervan in de tijd documenteren.
  • Verzekeringsverklaringen waarin een schadegeval wordt vermeld waardoor de woning ongeschikt is geworden voor bewoning.

De samenhang tussen de datums op de verschillende stukken is doorslaggevend. Een proces-verbaal van een gerechtsdeurwaarder uit juni, een factuur voor werkzaamheden uit september en verbruiksgegevens waaruit blijkt dat het verbruik van maart tot december nul was, vormen samen een bewijsreeks die de belastingdienst moeilijk terzijde kan schuiven.

Onroerendezaakbelasting en belasting op leegstaande woningen: twee verzoeken, twee verschillende bewijsvereisten

De vermindering van de onroerendezaakbelasting en de vrijstelling van belasting op leegstaande woningen worden vaak met elkaar verward. Beide kunnen betrekking hebben op dezelfde woning, maar de bewijsvereisten verschillen.

Vermindering van de onroerendezaakbelasting voor een onbewoonbare woning

De eigenaar moet aantonen dat de woning niet kan worden gebruikt — niet als woning en niet voor verhuur — en dat deze situatie het gevolg is van een gebeurtenis buiten zijn wil om. De belastingdienst controleert of de eigenaar de woning niet opzettelijk heeft laten vervallen om belasting te ontlopen. Langdurig achterstallig onderhoud zonder enige poging tot herstel werkt in het nadeel van de aanvrager.

Het verzoek moet met de bewijsstukken worden ingediend bij het belastingkantoor voor onroerende zaken, uiterlijk op 31 december van het jaar na het jaar waarin de belasting is opgelegd.

Vrijstelling van belasting op leegstaande woningen

Voor de TLV of THLV moet de leegstand onvrijwillig zijn. Een woning kan worden vrijgesteld als deze vanwege de staat ervan onbewoonbaar is, maar de eigenaar moet bewijzen dat de woning alleen bewoonbaar kan worden gemaakt door werkzaamheden uit te voeren waarvan de kosten een aanzienlijk deel van de waarde van de woning overschrijden.

Beheeropdrachten voor verhuur die niets hebben opgeleverd of woningadvertenties waarop geen reactie is gekomen, kunnen het dossier aanvullen, maar zijn op zichzelf niet voldoende als de woning feitelijk bewoonbaar is.

Bouwkundige beoordeelt de buitenkant van een onbewoonbare woning voor een belastingdossier

Belastingbezwaar voor een onbewoonbare woning: fouten waardoor het verzoek wordt afgewezen

In afgewezen dossiers komen bepaalde fouten steeds terug.

De eerste fout: een verzoek indienen zonder de exacte periode van onbewoonbaarheid te vermelden. Schrijven dat ‘mijn huis sinds de werkzaamheden onbewoonbaar is’ zonder de begin- en einddatum aan te geven, betekent dat u de belastingdienst zelf laat bepalen welke periode meetelt. Dat pakt vaak in uw nadeel uit.

De tweede fout: alleen foto’s indienen, zonder documenten van derden. Eigen foto’s bewijzen noch de werkelijke datum waarop ze zijn gemaakt, noch de technische ernst van de gebreken. Een deskundigenrapport of een proces-verbaal van een gerechtsdeurwaarder legt de feiten vast op een manier die controleerbaar is.

De derde fout: verbeteringswerkzaamheden verwarren met werkzaamheden om de woning weer bewoonbaar te maken. Een project voor energiebesparing of uitbreiding maakt de woning fiscaal gezien niet onbewoonbaar. De belastingdienst maakt duidelijk onderscheid tussen werkzaamheden die bewoning volledig onmogelijk maken (herstel van de draagconstructie, volledige vernieuwing van het dak) en werkzaamheden die een verder functionele woning verbeteren.

Het sterkste dossier combineert een document van een overheidsinstantie (besluit, rapport van een erkend deskundige), verbruiksgegevens die de leegstand aantonen en een nauwkeurige tijdlijn die de schadegebeurtenis of werkzaamheden koppelt aan de opgegeven leegstandsperiode. Zonder die samenhang in de tijd kan zelfs een woning die aantoonbaar in slechte staat verkeert, belast blijven.

Onbewoonbare woning: welk bewijs moet u verzamelen om de belastingdienst te overtuigen?