De spelling van het woord voor elektronische post verschilt per bron, land en tekstsoort. Kiezen tussen e-mail, email en courriel vraagt om een onderscheid tussen de taalkundige norm, officiële aanbevelingen en het gevestigde professionele gebruik.
Het koppelteken in e-mail: een typografische conventie, geen grammaticaregel
In het Engels is de oorspronkelijke vorm e-mail, een afkorting van electronic mail. Het koppelteken geeft aan dat het voorvoegsel e- een verkorting is van electronic, volgens hetzelfde patroon als e-commerce of e-learning.
Deze typografische ontwikkeling komt vaak voor: wanneer een samenstelling algemeen ingeburgerd raakt, verdwijnt het koppelteken uiteindelijk. Hetzelfde gebeurde met today (vroeger to-day) en online (voorheen on-line).
In het Frans ligt de kwestie ingewikkelder. We nemen een woord over dat in de oorspronkelijke taal al geen vaste spelling heeft en passen er vervolgens onze eigen conventies op toe. Geen enkele Franstalige autoriteit heeft één spelling voor het leenwoord vastgelegd: e-mail en email komen naast elkaar voor in woordenboeken, redactiestijlgidsen en stijlgidsen, zonder dat een van beide vormen fout is.
Wie zich verder wil verdiepen in het juiste gebruik van e-mail en emails, ziet dat het vooral draait om consistentie binnen een document, niet om een absolute regel.
Courriel, e-mail, mail: officiële aanbevelingen en werkelijk gebruik in Frankrijk en Québec
De term courriel is een woordcreatie uit Québec, een samentrekking van courrier électronique. Het Office québécois de la langue française beveelt de term actief aan en raadt het gebruik van e-mail en mail af in Franstalige teksten.
In Frankrijk wordt de term courriel aanbevolen in bestuurlijke teksten en officiële publicaties van de overheid. Die aanbeveling betekent niet dat het gebruik van e-mail in andere contexten verboden is.
Het onderscheid tussen een officiële aanbeveling en een spelfout is precies wat de meeste publieksgidsen over het hoofd zien. Email schrijven in een gewone tekst is geen fout. Het losse woord mail (zonder e-) is een informele verkorting die in het Engels naar post per brief verwijst. In het Frans hoort het gebruik van mail voor courrier électronique bij de spreektaal en informele stijl.
Welke term kies je voor je doelgroep?
De keuze hangt niet alleen af van de formele of informele stijl, maar ook van de beoogde lezers:
- Voor een tekst voor lezers in Québec (website, documentatie, software-interface) is courriel de verwachte term. Het gebruik van e-mail komt daar slordig over.
- Voor een Franse bestuurlijke tekst (staatsblad, circulaire, openbare aanbesteding) zijn courriel en courrier électronique in overeenstemming met de terminologische aanbevelingen.
- Voor een alledaagse professionele tekst in Frankrijk (nieuwsbrief, technische documentatie, zakelijke correspondentie) zijn e-mail en email nog altijd de meest gangbare en ondubbelzinnige vormen.
- In informele communicatie is mail de gebruikelijkste vorm in gesprekken en chatberichten, zonder dat dit tot misverstanden leidt.
Meervoud en verbuiging: emails, e-mails of courriels
Een Engels leenwoord volgt, zodra het in het Frans is ingeburgerd, de Franse morfologische regels. Het meervoud krijgt dus een -s: des emails, des e-mails.
Courriel volgt dezelfde logica, zonder enige twijfel: des courriels.
Geslacht en lidwoord
E-mail is mannelijk: un e-mail, un email. De meest voorkomende fout is de uitdrukking une e-mail, naar analogie van une adresse e-mail. Daar is het vrouwelijke geslacht afkomstig van het zelfstandig naamwoord adresse, niet van het woord e-mail zelf.
Courriel is ook mannelijk: un courriel, des courriels. Bij deze term bestaat geen twijfel over het geslacht: de uitgang -iel wijst vanzelf op het mannelijk geslacht.
Redactionele consistentie: in de praktijk de enige regel die telt
In een redactiestijl, op een website of in technische documentatie is de keuze tussen e-mail, email en courriel minder belangrijk dan consequent gebruik. Verschillende spellingen door elkaar gebruiken in één document wekt een slordige indruk, ongeacht de gekozen term.
Controleer deze drie punten in een redactiestijl of stijlgids:
- De gekozen spelling (met of zonder koppelteken) moet expliciet worden vermeld, ook voor het meervoud.
- De gekozen term wordt in alle uitingen gebruikt: webpagina’s, pdf-documenten, e-mailhandtekeningen en juridische vermeldingen.
- Als het document Frans en Engels combineert (een tweetalige interface, technische documentatie), mag de spelling per taal verschillen, zolang elke taalversie maar consequent is.
Consistentie is belangrijker dan de keuze zelf. Een website die consequent email zonder koppelteken schrijft, oogt verzorgder dan een website die van de ene alinea op de andere tussen drie vormen wisselt.
De discussie over de juiste spelling van dit woord zal waarschijnlijk nooit wereldwijd worden beslecht. De spelling email wint terrein in het dagelijks gebruik, courriel blijft de norm in officiële Franstalige teksten en e-mail behoudt zijn typografische legitimiteit. Een van deze vormen kiezen en die in elke publicatiecontext consequent gebruiken, blijft de enige echt professionele aanpak.
